⚖️ Kütle ve Ağırlık İlişkisi

Kütle (Değişmeyen Madde)

Bir cisimdeki değişmeyen madde miktarına kütle denir. Eşit kollu terazi ile ölçülür. Birimi kilogram (kg) ya da gram (g)’dır. Bulunduğu konuma göre asla değişmez.

Ağırlık (Yer Çekimi Kuvveti)

Kütleye etki eden yer çekimi kuvvetine ağırlık denir. Bir kuvvettir ve dinamometre ile ölçülür. Birimi Newton (N)’dur. Cismin bulunduğu konuma göre değişir.

🌍 Yer Çekimi Kuvveti ve Dünya'nın Şekli

Dünya'nın üzerindeki cisimlere uyguladığı çekim kuvvetine yer çekimi kuvveti denir. Yönü her zaman Dünya'nın merkezine doğrudur ve temas gerektirmez.

💡 ÖNEMLİ (Geoit Şekli): Dünya kutuplardan basık, Ekvator'dan şişkindir. Kutuplar merkeze daha yakın (6.357 km), Ekvator ise daha uzaktır (6.378 km). Bu yüzden yer çekimi kutuplarda daha fazladır.
📏 Konumun Ağırlığa Etkisi
  • Yükseklik: Deniz seviyesinden yukarılara doğru çıkıldıkça yer çekimi azalacağı için ağırlık da azalır.
  • Ekvator'dan Kutuplara: Kutuplara doğru gidildikçe merkeze yaklaşıldığı için yer çekimi artar ve ağırlık artar.
  • Ay Yüzeyi: Dünya, Ay'a göre yaklaşık 6 kat daha fazla çekim kuvveti uygular.
🌕🌎
Dünya'da 60 N gelen bir cisim, Ay'da yaklaşık 10 N olarak ölçülür.
📝
BİLGİ NOTU: Bir cismin madde miktarı arttığında kütlesi de artar. Örneğin bir kişi kilo aldığında kütlesi artar; ancak bir armut ikiye bölünüp yarısı yendiğinde kütlesi azalır.
Özellik Kütle Ağırlık
Ölçüm AracıEşit Kollu TeraziDinamometre
Birimikg veya gNewton (N)
Konuma Göre DeğişimDeğişmezDeğişir
Kavram TürüMadde MiktarıYer Çekimi Kuvveti
📝 Örnek Çözümlü Sorular

Soru 1: Deniz seviyesinde 70 N ölçülen bir cisim dağın zirvesine çıkarıldığında 69,5 N gelmektedir. Bunun sebebi nedir?

✅ Çözüm: Deniz seviyesinden yukarılara çıkıldıkça yer çekimi kuvveti azalır, bu yüzden ağırlık da azalır.

Soru 2: Dünya'da kütlesi 6 kg olan bir kolinin Ay yüzeyindeki kütlesi ve ağırlığı nedir?

✅ Çözüm: Kütle her yerde aynıdır (6 kg). Ağırlık 6 kat azalacağı için Dünya'da 60 N gelen koli Ay'da 10 N gelir.

Soru 3: Aynı cismin ağırlığı Ekvator'da mı yoksa Kutuplarda mı daha fazladır? Neden?

✅ Çözüm: Kutuplarda daha fazladır. Çünkü Dünya kutuplardan basıktır ve kutuplar yer merkezine daha yakın olduğu için yer çekimi daha fazladır.

✅ KONU ÖZETİ
📐Kütle her yerde aynıdır, ağırlık konuma göre değişir.
📏Kütle teraziyle, ağırlık dinamometreyle ölçülür.
🌍Yer çekimi kuvveti kutuplarda Ekvator'dan daha fazladır.
⛰️Deniz seviyesinden yükseldikçe yer çekimi ve ağırlık azalır.