🦴 Destek ve hareket sistemi Mimarisi
Vücudumuza hem bir heykel gibi şekil veren hem de bir makine gibi hareket etmesini sağlayan Destek ve hareket sistemi; kemikler, kıkırdaklar, eklemler ve kasların mükemmel uyumundan oluşur.
🏗️ Şekil ve Destek: Vücuda genel formunu verir ve dik durmamızı sağlar.
🛡️ Koruma: Kafatası beyni, göğüs kafesi ise kalp ve akciğerleri zırh gibi korur.
🩸 Depolama ve Üretim: Kalsiyum depolar ve kemik iliğinde kan hücresi üretimi gerçekleştirir.
🏃 Hareket: Kaslarla birlikte çalışarak eklemler üzerinden hareketi sağlar.
Vücudumuzda farklı şekil ve büyüklükte Kemikler bulunur. Vücudumuzda bulunan kemiklerin özellikleri şunlardır:
✅ Sert ve canlı bir yapıdadır.
✅ Kalsiyum ve fosfor gibi minerallerin depolanmasını sağlar.
✅ İçerdiği ilik sayesinde kan hücresi üretir.
İskeletimizi oluşturan kemikler şekillerine göre Uzun Kemik, Kısa Kemik ve Yassı Kemik olmak üzere 3'e ayrılır.
📏 Uzun Kemikler
🦴 Boyu eninden daha fazla olan kemiklerdir.
📍 Örnek: Uyluk, kaval, baldır, pazu ve parmak Kemikleri.
🧱 Kısa Kemikler
🦴 Eni ve boy uzunlukları birbirine yakın olan kemiklerdir.
📍 Örnek: El ve ayak bilek kemikleri ile omur kemikleri.
📉 Yassı Kemikler
🦴 Yassı ve geniş yüzeyli olan kemiklerdir.
📍 Örnek: Kafatası, kürek, kaburga ve leğen kemikleri.
🌿 Kıkırdak Dokusu
☁️ Esnek ve canlı bir dokudur, kemikleşmenin öncüsüdür.
🛡️ Kemik uçlarında sürtünmeyi ve aşınmayı önler.
👂 Burun, kulak kepçesi ve soluk borusunda bulunur.
💡 Ek Bilgiler
📏 Vücudumuzun en uzun kemiklerinden olan uyluk; en kısa kemikleri ise kulaktaki çekiç, örs ve üzengidir.
👶 Yeni doğan bir bebekte yaklaşık 300 Kemikler bulunurken, yetişkin bireylerde bu sayı 206'dır.
🔗 Eklem Çeşitleri
Kemiklerin birbirine bağlandığı bölgelere eklem denir. İskelet sistemine hareket yeteneği kazandıran, kemikler arasındaki bağlantıyı sağlayan ve sürtünmeyi azaltan yapılardır.
🔄 Oynar: Hareket yeteneği çok (Kol ve bacaklar).
⚠️ Yarı Oynar: Kısıtlı hareket (Omurga kemikleri, kaburga).
🔒 Oynamaz: Hareket etmez (Kafatası, kuyruk sokumu).
Soru: Bir binadaki taşıyıcı kolonlar ile insan vücudundaki hangi yapı benzerlik gösterir? Neden?
Çözüm: Binadaki taşıyıcı kolonlar İskelet sistemine benzer. Her ikisi de yapının ayakta durmasını, belli bir formda kalmasını sağlar ve ağırlığı taşıyarak çökmeyi engeller.
💪 Hareketin Motoru: Kas Sistemi
Kemiklerin üstünü örten ve kasılıp gevşeme yeteneği sayesinde vücudun hareket etmesini sağlayan yapılara kas denir. Kaslar çalışma prensiplerine ve yapılarına göre çizgili kas, düz kas ve kalp Kası olmak üzere üçe ayrılır.
🟢 İstemli ve Hızlı Kaslar
✔️ Çizgili kaslar: İskeletimizi sarar, isteğimizle çalışır.
✔️ Hız: Çok hızlı kasılırlar ancak çabuk yorulurlar.
✔️ Örnek: Kol, bacak ve parmaklarımızdaki kaslar.
🔴 İstemsiz ve Düzenli Kaslar
❌ Düz kaslar: İç organlarda bulunur, istemsiz çalışır.
❌ Hız: Yavaş ve düzenli çalışır, asla yorulmazlar.
❌ Örnek: Mide, bağırsak ve yemek borusu.
❤️ Kalp Kası
🧬 Yapı olarak çizgili kaslara benzer (güçlü ve lifli).
⚙️ Çalışma prensibi olarak düz kaslara benzer (istemsiz çalışır).
⏳ Ömür boyu yorulmadan, ritmik bir şekilde çalışmaya devam eder.
| Kas Türü |
Çalışma Şekli |
Yorulma Durumu |
Yerleşim |
| Çizgili Kas | İstemli | Hemen Yorulur | İskelet çevresi |
| Düz Kas | İstemsiz | Yorulmaz | İç Organlar |
| Kalp Kası | İstemsiz | Yorulmaz | Sadece Kalp |
🔸 Dinamik Yapı: Kalp, anne karnından yaşam sona erene kadar sürekli çalışan tek organdır.
🔸 Kemikleşme Süreci: Anne karnındaki bebeğin İskeleti kıkırdak yapılıdır. Zamanla kalsiyum birikimiyle sertleşir. Bu süreç yaklaşık 20 yaşına kadar sürer.
🔸 Kemikler Sayısı: Bebeklerde 300 olan Kemikler sayısı, yetişkinlerde kaynaşma sonucu 206'ya iner.
🥗 Beslenme: Kalsiyum, fosfor ve D vitamini Kemikler sertliği için şarttır. Süt ve süt ürünleri tüketilmelidir.
☀️ Güneş: D vitamininin Kemiklerde depolanması ve aktifleşmesi için güneş ışığı hayati önem taşır.
🪑 Oturma Düzeni: Sandalyede dik oturulmalı, bel desteği kullanılmalı ve kitap okurken boyun fazla bükülmemelidir.
📦 Yük Kaldırma: Yerden bir eşya kaldırırken belden eğilmek yerine dizler kırılarak (çökerek) yük bacaklara verilmelidir.
🚶 Yürüyüş ve Duruş: Yürürken omuzlar geride, baş dik tutulmalı; yaşa uygun düzenli spor yapılarak kas gücü korunmalıdır.
🤕 Tedbir: Düşme ve şiddetli çarpmalarda Kemikler kırılmaları için röntgen çekilmeli ve alçı ile iyileşme hızlandırılmalıdır.
Soru: Kıkırdak doku vücudumuzda sadece bebeklik döneminde mi önemlidir?
Çözüm: Hayır, kıkırdak yetişkinlikte de çok önemlidir. Eklemlerdeki Kemiklerin aşınmasını önler, boyun uzamasını sağlar ve burun/kulak gibi yapıların esnek formunu korur.
🦴 Fen Bilimleri Akademisi - Destek ve hareket sistemi Ünitesi Tam Dökümü
0 Yorum Yapıldı (Sen de Yorum Yap!)
Yorum Gönder